Timsahlar (Crocodylia)
Timsahlar, 200 milyon yıldan fazla süredir var olan en eski sürüngen grubundan biridir. Güçlü çeneleri, zırhlı derileri ve su içi avlanma yetenekleriyle dünya genelinde tropikal ve subtropikal bölgelerde yaşarlar. Gerçek timsahlar (Crocodylidae), alligatörler (Alligatoridae) ve gavyaller (Gavialidae) olmak üzere üç aileye ayrılırlar.
Nil Timsahı
Crocodylus niloticusNil timsahı, Afrika kıtasının en büyük tatlı su yırtıcısıdır. Sahra altı Afrika'nın nehirlerinde, göllerinde ve bataklıklarında yaşarlar. Ölüm dönüşü (death roll) olarak bilinen avlanma teknikleriyle ünlüdürler - avlarını yakalayıp suyun içinde dönerek parçalarlar. Dişi timsahlar yuvalarını karaya kurar ve yumurtalarını yaklaşık 90 gün boyunca korurlar. Yavrular yumurtadan çıktığında anne onları nazikçe ağzında suya taşır.
İlginç Bilgiler
- Nil timsahları yılda yaklaşık 200 insana saldırarak en tehlikeli timsah türü olarak bilinir.
- Gözleri, kulakları ve burun delikleri başlarının üstünde olduğu için neredeyse tamamen su altında kalırken etraflarını gözetleyebilirler.
- 80'den fazla dişi vardır ve dökülen dişleri sürekli yenilenir - bir ömür boyunca 4.000'e kadar diş kullanabilirler.
- Eski Mısır'da Sobek tanrısı timsah başlı olarak tasvir edilirdi.
Tuzlu Su Timsahı
Crocodylus porosusTuzlu su timsahı, dünyanın en büyük yaşayan sürüngenidir. Avustralya'dan Güneydoğu Asya'ya kadar geniş bir coğrafyada yayılmıştır. İsmine rağmen hem tuzlu hem de tatlı sularda yaşayabilir. Okyanuslarda yüzlerce kilometre yüzebilme yetenekleriyle bilinirler. Güçlü kuyruk ve ayaklarıyla mükemmel yüzücülerdir. Erkekler son derece bölgecidir ve topraklarını şiddetle savunurlar.
İlginç Bilgiler
- Kayıtlara geçen en büyük tuzlu su timsahı 6.17 metre uzunluğundaydı ve Filipinler'de yakalanmıştı (Lolong).
- Açık denizde 900 km'den fazla yüzebilirler - okyanus akıntılarına binerek adalararası göç yaparlar.
- Çene kapatma güçleri tüm hayvanlar arasında en yüksektir, ancak ağızlarını açma kasları o kadar zayıftır ki bir lastik bantla bile ağızları kapatılabilir.
- Avustralya'da "salties" olarak adlandırılırlar ve kültürel bir ikon haline gelmişlerdir.
Amerikan Alligatörü
Alligator mississippiensisAmerikan alligatörü, ABD'nin güneydoğu eyaletlerinde, özellikle Florida ve Louisiana'da yoğun olarak bulunan büyük bir sürüngenidir. Timsahlardan farklı olarak daha geniş ve yuvarlak bir buruna sahiptir. Tatlı su bataklıklarını, gölleri ve nehirleri tercih ederler. 1960'larda nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya kalmış ancak başarılı koruma programları sayesinde popülasyonları toparlanmıştır - bu, doğal yaşam koruma tarihinin en büyük başarı hikâyelerinden biridir.
İlginç Bilgiler
- Soğuk havalarda buz tutan göllerin yüzeyinde burun deliklerini dışarıda bırakarak hayatta kalabilirler - buna "buzda uyuma" denir.
- Timsahlardan ayırt etmenin en kolay yolu burun şeklidir: alligatörların burnu U şeklinde, timsahların V şeklindedir.
- Florida'da yaklaşık 1.3 milyon alligatör yaşadığı tahmin edilmektedir.
- "Alligatör delikleri" kazarak kuraklık dönemlerinde diğer hayvanlara da su kaynağı sağlarlar - ekosistemlerin "mühendisleri" olarak bilinirler.
Gavyal
Gavialis gangeticusGavyal, çok ince ve uzun burnu ile diğer timsahgillerden kolayca ayırt edilebilen benzersiz bir türdür. Hindistan'ın büyük nehirlerinde, özellikle Ganj, Brahmaputra ve Mahanadi nehirlerinde yaşarlar. Burundaki çıkıntı (ghara) sadece erkeklerde bulunur ve çiftleşme döneminde ses çıkarmak için kullanılır. Neredeyse tamamen balıkla beslenirler - ince burnu hızlı balık yakalamak için idealdir. Ne yazık ki habitat kaybı ve avlanma nedeniyle kritik tehlike altındadır, doğada sadece 650 civarında birey kalmıştır.
İlginç Bilgiler
- Gavyaller karada çok beceriksizdir - bacakları vücut ağırlıklarını taşımak için çok zayıftır, bu yüzden neredeyse tüm yaşamlarını suda geçirirler.
- Erkek gavyallerin burnundaki "ghara" adlı çıkıntı sesi amplifiye eder ve su altında vızıldayan bir ses çıkartır.
- En eski timsahgil türlerinden biridir - 65 milyon yıldır neredeyse değişmeden var olmuşlardır.
- Hint mitolojisinde kutsal sayılır ve Ganj Nehri'nin koruyucusu olarak görülür.
Yılanlar (Serpentes)
Kral Kobra
Ophiophagus hannahDünyanın en uzun zehirli yılanı. Diğer yılanlarla beslenir ve tek ısırığı bir fili öldürebilir.
Piton
Python reticulatusDünyanın en uzun yılanı. Avını sararak boğuşturan güçlü bir yılandır.
Yeşil Anakonda
Eunectes murinusDünyanın en ağır yılanı. Amazon bataklıklarında yaşayan dev bir boğucudur.
Kertenkeleler (Lacertilia)
İguana
Iguana iguanaTropikal ormanlarda yaşayan büyük otçul kertenkele. Mükemmel tırmanıcı ve yüzücü.
Bukalemun
Chamaeleo chamaeleonRenk değiştirme ustası. Bağımsız gözleri ve fırlatılan diliyle benzersiz bir avcı.
Komodo Ejderi
Varanus komodoensisDünyanın en büyük kertenkele türü. Zehirli ısırığı ve güçlü avcılık becerileriyle korkutucu.
Kaplumbağalar (Testudines)
Yeşil Deniz Kaplumbağası
Chelonia mydasTropikal denizlerin zarif gezgini. Binlerce kilometre yüzebilen inanılmaz göçmenler.
Dev Kaplumbağa
Aldabrachelys gigantea175 yıla kadar yaşayabilen dünyanın en uzun ömürlü kara hayvanı.