Pangolin

Genel Bakış

Pangolin, dünyanın en çok kaçak avlanan memelisi olarak bilinen, benzersiz pullu yapısıyla dikkat çeken olağanüstü bir hayvandır. Adı, Malezce "yuvarlanmak" anlamına gelen "pengguling" kelimesinden türemiştir; bu isim, hayvanın tehlike anında kendini top gibi yuvarlama davranışını tanımlar. Sekiz farklı türü bulunan pangolinlerin dördü Asya'da, dördü ise Afrika'da yaşamaktadır.

Pangolinler, memeliler arasında vücudu keratin pullarla kaplı tek grup olmaları bakımından tamamen benzersizdir. Bu pullar, tırnak ve saçla aynı maddeden (keratin) oluşur. Ne yazık ki bu pullar, geleneksel Çin ve Vietnam tıbbında şifalı olduğuna inanıldığı için pangolinlerin yoğun kaçak avcılığa maruz kalmasına neden olmaktadır. Son 10 yılda bir milyondan fazla pangolinin yasadışı ticarete kurban gittiği tahmin edilmektedir.

Fiziksel Özellikler

Pangolinler, türe bağlı olarak 30 santimetreden 1 metreye kadar değişen vücut uzunluğuna sahiptir. En büyük tür olan dev pangolin (Smutsia gigantea) 1,8 metreye ve 33 kilograma kadar ulaşabilir. Vücutlarının üst kısmını kaplayan keratin pullar, bir çam kozalağını andıran bir yapı oluşturur. Bu pullar son derece sert ve keskindir; yetişkin bir aslanın bile pangolinin savunma pozisyonunu kırması neredeyse imkansızdır.

Pangolinlerin dişleri yoktur; bunun yerine 40 santimetreye kadar uzayabilen yapışkan dilleri ile karınca ve termit avlarlar. Dilleri vücutlarının içinde, göğüs kafesine kadar uzanan bir kılıf içinde saklanır. Güçlü pençeleri termit yuvalarını ve karınca tepelerini parçalamak için özelleşmiştir. Görme duyuları zayıf olmasına rağmen, koku alma duyuları son derece gelişmiştir ve avlarını bulmak için buna güvenirler.

Yaşam Alanı ve Dağılım

Pangolinin sekiz türü, Asya ve Afrika'nın tropikal ve subtropikal bölgelerine yayılmıştır. Asya türleri Hindistan, Çin, Güneydoğu Asya ve Filipinler'de; Afrika türleri ise Sahra altı Afrika'nın çeşitli bölgelerinde yaşamaktadır. Tropikal ormanlar, savanlar, çalılıklar ve hatta kumul alanları gibi çeşitli habitatlarda bulunabilirler.

Bazı türler ağırlıklı olarak ağaçlarda yaşarken (arboreal), diğerleri yerde yaşamayı tercih eder (terrestrial). Ağaç pangolinleri güçlü kuyruklarını dal etrafına sararak ağaçlara tırmanırken, yer pangolinleri güçlü pençeleriyle 3-4 metre derinliğinde yeraltı tünelleri kazarlar. Gece aktif hayvanlardır ve gündüzleri ağaç kovuklarında veya yeraltı yuvalarında uyurlar.

Beslenme ve Davranış

Pangolinler, özelleşmiş karıncayiyen hayvanlardır. Diyetleri neredeyse tamamen karınca ve termitlerden oluşur. Tek bir pangolin, bir yılda 70 milyon böcek tüketebilir. Güçlü pençeleriyle termit yuvalarını ve karınca kolonilerini açar, ardından yapışkan ve uzun dilleriyle böcekleri toplarlar. Midesinde taşlar bulunur; bu taşlar, dişleri olmadığı için yiyecekleri öğütmeye yardımcı olur.

Yalnız yaşamayı tercih eden pangolinler, yalnızca üreme döneminde bir araya gelirler. Tehdit altında hissettiklerinde kendilerini sıkıca top şeklinde yuvarlarlar; bu pozisyonda keskin pulları dışa bakar ve çoğu yırtıcı için aşılmaz bir zırh oluşturur. Ayrıca anüs bezlerinden kötü kokulu bir sıvı salgılayarak düşmanlarını caydırabilirler. Anne pangolinler, yavrularını kuyruklarının üzerinde taşırlar.

Tehditler ve Koruma Durumu

Tüm sekiz pangolin türü IUCN Kırmızı Listesi'nde tehlike altında sınıflandırılmıştır; Asya türlerinin üçü "Kritik Tehlikede" (CR) kategorisindedir. Pangolin, dünyanın en çok kaçak avlanan memelisidir. Pulları geleneksel tıpta kullanılmak üzere, etleri ise lüks gıda olarak yüksek fiyatlarla satılmaktadır. Son 10 yılda bir milyondan fazla pangolinin yasadışı olarak avlandığı tahmin edilmektedir.

Habitat kaybı da önemli bir tehdittir; ormansızlaşma ve tarım alanlarının genişlemesi yaşam alanlarını daraltmaktadır. 2016 yılında CITES (Nesli Tehlike Altında Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme) tüm pangolin türlerinin ticari ticaretini yasaklamıştır. Ancak yasadışı ticaret hâlâ devam etmektedir. Koruma çalışmaları arasında anti-kaçak avcılık operasyonları, kurtarma ve rehabilitasyon merkezleri, farkındalık kampanyaları ve habitat koruma projeleri yer almaktadır.

İlginç Bilgiler